• Mijn account
    • (X)Inloggen

      Ik ben al klant bij Poppenwinkel.com

      Voer je e-mailadres en wachtwoord hier in om in te loggen op de website:

      Wachtwoord vergeten?

      Nog geen klant bij Poppenwinkel.com?

      • Eerdere bestellingen bekijken
      • Automatisch verstuurgegevens ophalen
      • Track je bestelling
      Nieuw bij Poppenwinkel.com
Je bent hier:

Achtergrondinformatie Hans Völk

Poppen van Hans Volk

Bij een zeldzame pop hindert een nietje niet

Er zijn veel poppen geproduceerd in Oost-Duitsland. Voor, tijdens en na de DDR-periode. Sterker: in het Erzgebergte, in de omgeving van Dresden en Freiberg, maakte men van oudsher al schitterende poppen uit hout. Aan basismateriaal was geen gebrek. Het Erzgebergte is bekend om zijn schitterende, uitgestrekte wouden. Sonneberg heeft overigens ook tijdens de betreffende periode 1949-1989 deel uitgemaakt van de DDR.

Achtergrondinformatie Hans Völk

Natuurlijk waren er meer fabrieken in de DDR die poppen vervaardigden. Maar deze keer beperken we ons tot Hans Völk.

Hans Völk (geboren in 1893) was samen met zijn vrouw Martha eigenaar van een fabriek in Mönchröden. Het bedrijf was gespecialiseerd in de verwerking van geperst hout en papier maché. Hiervan produceerden zij diverse gebruiksartikelen, waaronder speelpoppen. Later kwamen ook zijn dochter Lotte en haar man Otto Buchner in de zaak. Vooral Lotte toonde zich erg creatief.


Afbeeldingsresultaat voor Hans Volk puppen

Tussentijds, van 1949 tot de Wende in 1989, was het IJzeren Gordijn gesloten voor het westen. Dit heeft natuurlijk gevolgen gehad voor de poppenfabriek. De poppen moesten goedkoper worden en men was ook niet meer gemakkelijk in staat om technische ontwikkelingen vanuit het westen te volgen. Vandaar dat hier veel langer dan in het westen poppen van papier maché zijn geproduceerd.

Van achter het IJzeren Gordijn

Hans Völk heeft in de DDR periode 1948-1960 veel goedkope papier-maché poppen gemaakt. Deze popjes zijn herkenbaar aan de kleine gesloten mondjes en de grijsblauwe oogjes. Ze hebben meestal kunstzijden jurkjes aan met een heel herkenbare strookgarnering. De mohairpruikjes zijn eenvoudig. Tegenwoordig hebben de papier-machépopjes uit die tijd toch al snel een waarde van 50 tot 100 euro of meer. Mits in goede staat, natuurlijk.

Het zijn leuke poppen. Toch wordt er nogal de neus voor opgehaald. Maakt goedkoop soms onbemind? Want goedkoop waren de poppen zeker. Nu is het wel zo, dat er na 1945 - meer nog in België dan in Nederland - een enorm aanbod van DDR- poppen was. Dit kwam doordat er destijds een harde concurrentiestrijd plaats vond tussen het Kortrijkse Unica en E.V.F. te Charleroi. Deze leidde overigens tot de ondergang van beide poppengiganten. De Belgische consument raakte gewend aan poppen tegen afbraakprijzen.

De poppen uit de DDR waren nóg voordeliger. Dit kwam door de goedkopere materiaalkeuze, productie en lage personeelskosten. Logisch dus dat deze poppen hun weg naar de poppenmoeders heel gemakkelijk vonden.

Tja, als twee honden vechten om een been...

Van generatie op generatie

Na het overlijden van Hans Völk in 1961, ging de fabriek in eigendom over naar Martha en haar dochter. Zij hielden zich bezig met het ontwerpen, Otto Buchner besteedde zijn tijd en aandacht aan de technische kanten van de productie.

Na het overlijden van Martha in 1989 werd Lotte enige eigenaar van de fabriek. Toen ook zij stierf, werden haar man Otto en hun dochter Barbara de trotse bezitters.

Toen ook Otto zes jaar later het tijdelijke verruilde voor het eeuwige, zette Barbara de fabriek voort. In 1997 werd gestopt met de productie van kunststof poppen. Men wijdde zich aan nostalgische verzamelpoppen. Daarnaast leverde men poppenonderdelen aan andere fabrikanten.

In 2002 hield Barbara het voor gezien. Zij verkocht alle HV-modellen aan Engel Puppen, een eveneens bekende poppenfabrikant. Vanaf 2003 produceert Engel Puppen nostalgische poppen naar Hans Völk's oude modellen.

Claudia, de achterkleindochter van Hans Völk is getrouwd met Marcus Engel van Engel Puppen. Tot op de dag van vadaag produceert Engel Puppen nog steeds 'HV- poppen'.

Been met nietjes
Opvallend is dat er in voormalig West-Duitsland tot voor kort weinig bekend was over de fabriek van Hans Völk. Zelfs op Duitse internetpagina’s vroeg men zich een tiental jaren geleden nog af: “Wer war dieser Hans Völk?”. Dat komt deels doordat de Duitse poppenindustrie en de schrijvers van poppenboeken de DDR-poppen vermeden. Het is daarom ook zo opvallend dat juist in Duitsland deze poppen van papier-maché zeldzaam zijn. Natuurlijk komt dit ook door het slechte materiaal, dat in kinderhanden automatisch een kortere levensduur heeft. Er is dan ook veel verloren gegaan in de loop der jaren.

Mogen de papier-maché poppen dan inferieur van kwaliteit zijn - (bij mijn oude HV-pop zie je dat de beentjes tijdens de fabricage met nietjes in elkaar zijn gezet) – het blijven vertederende popjes, die in een verzameling zeker een mooi plaatsje verdienen.

Herken uw oude 'Hans Völkje'

Jarenlang produceerde Hans Völk dus dezelfde poppensoorten van papier-maché, zowel van vóór en tijdens de tweede wereldoorlog, als tussentijds en in de DDR periode.

De grijsblauwe, glazen ogen en de kleine gesloten mondjes zijn bij deze popjes herkenningspunten. Ze hebben meestal kunstzijden jurkjes aan met een heel herkenbare strookgarnering. De mohairpruikjes zijn eenvoudig. Het merkteken bestaat uit een aaneengebonden H en V. Hans Völk merkte de poppen pas bij een lengte van boven ca 32 cm. Vandaar dat er zoveel kleinere poppen zijn die niet altijd als een HV-popje worden herkend.

In 1960 is overgeschakeld op kunststof. In de DDR werd dit materiaal Plystyrol genoemd. Deze stof lijkt veel op tortulon. Ook deze popjes zijn pas bij een grootte vanaf ca 32 cm gemerkt.

De eerste kunststof poppen hebben geen haar, maar zijn gepreegd (voorgevormd). De kunststofpopjes boven 16 cm hebben handgeschilderde oogjes en mondje. Bij de kleintjes waren het plakplaatjes. Poppen uit de jaren '70 zijn voorzien van een fijn vinyltoetje. Het waren mooie poppen. En de huidige Hans Völkjes van ondertussen Engel GmbH zijn dat nog steeds....

©Pers- en tekstbureau Heliant