• Mijn account
    • (X)Inloggen

      Ik ben al klant bij Poppenwinkel.com

      Voer je e-mailadres en wachtwoord hier in om in te loggen op de website:

      Wachtwoord vergeten?

      Nog geen klant bij Poppenwinkel.com?

      • Eerdere bestellingen bekijken
      • Automatisch verstuurgegevens ophalen
      • Track je bestelling
      Nieuw bij Poppenwinkel.com
Je bent hier:

Achtergrondinformatie Japanse Poppen

De charme van Japanse poppen

Lust voor het oog en oog voor traditie

Gevoel voor mooie en aparte dingen stimuleert velen om Japanse poppen te verzamelen. Vooral de oude, liefst antieke, zijn immers zo bijzonder omdat ze ambachtelijk zijn gemaakt en een persoonlijke uitstraling hebben. Vooral de kinderpoppen zien er met hun mollige gezichtjes heel vertederend uit.

Achtergrondinformatie Japanse Poppen

Nu denkt u misschien dat de Japanse kinderpop een speelgoedpop is, maar dat is niet het geval. Deze zogenaamde ‘Yamato Ningyo‘ is vooral bedoeld als relatiegeschenk, maar daarover straks meer. De echte speelpoppen zijn zogeheten ‘ichimatsu’s, herkenbaar aan hun kromme beentjes.

Afbeeldingsresultaat voor Japanese dolls Yamato Ningyo


Originele, meestal wat oudere poppen, zijn gemaakt van een compositie van gemalen oesterschelp en lijm, gofun genaamd. De mal van de hoofdjes bestaat uit twee halve houten bollen. Op het maldeel dat het gezicht moet worden, is de neus gevormd en zijn de glazen ogen al geplaatst. De mallen worden in de Gofun gedompeld en gedroogd. Soms moet deze handeling wel twintig tot dertig keer worden herhaald, net zolang tot er een sterke laag is ontstaan. De oogomtrek wordt daarna zorgvuldig uitgesneden. Allemaal handwerk, dus vandaar dat het linkerooglid vaak wat verschilt van het rechter.
Als dat is gedaan kunnen de mallen worden verwijderd en de twee halve ‘schalen’ aan elkaar worden geplakt. De gezichten worden daarna met de hand beschilderd.
Omdat gofun wit parelmoerachtig is, hebben de gezichtjes zo een tere, satijnachtige glans. Maar soms wordt er een kleurstof aan de gofun toegevoegd zodat de pop een huidkleurtje krijgt.

[tk] Afgeschoren haargrens
De kleding is vrijwel altijd schitterend. Het poppenlijf, dat van stof of van hout kan zijn, wordt eerst bedekt met een vel papier. Dit dient om de kleding stevig te houden. Daarna wordt hier de kleding op gedrapeerd en vastgezet. De stoffen zijn speciaal voor dit doel worden geweven en voorzien van kleine patroontjes. De kleertjes kun je niet uittrekken en uiteraard ook niet wassen.
Onder de kimono is een onderkimono die uit maar liefst vier lagen stof kan bestaan. Beide worden door een borstband op hun plaats gehouden. Hoe fijner de borstband is, des te kostbaarder is de pop. Bij sommige poppen is de onderkant van de kimono gewatteerd, zodat de kleding nog mooier in vorm blijft.

Afbeeldingsresultaat voor Japanese dolls

De poppen hebben onderling verschillende pruiken. Elk kapsel heeft een bepaalde betekenis. Jongenspoppen zijn te herkennen aan een blauwe gloed op het voorhoofd. Dat stelt de afgeschoren haargrens voor. Het is een Japans gebruik dat bij jongetjes de haargrens wordt afgeschoren.

Poppen met traditie
In Japan is de kunst van het poppen maken eeuwenoud en overgedragen van generatie op generatie. Er zijn meer dan driehonderd verschillende uitvoeringen die al vóór de 16e eeuw voor handelsdoeleinden werden gemaakt.
Maar daarnaast – minstens even, zo niet belangrijker – werden poppen gemaakt voor religieuze of traditionele doeleinden.

Afbeeldingsresultaat voor Japanse poppenhina-ningyo

Een prachtig voorbeeld hiervan zijn de zogenaamde festivalpoppen, of ‘hina-ningyo’. Dit zijn zorgvuldig gemaakte poppen die beschouwd worden als familiebezit en dus worden overgeërfd. Slechts bij zeer speciale gelegenheden worden deze tevoorschijn gehaald. Bijvoorbeeld tijdens de ‘jongens en meisjesdagen’. De hina-ningyo zijn onderverdeeld in drie groepen: de keizerlijke familie, de samurai en de boerenklasse.

Jongens- en meisjesdagen
Jongens en meisjesdagen zijn een beetje te vergelijken met onze moederdag, vaderdag en sinterklaas. In die zin dat het in Japan ook gelegenheden zijn waarbij opvoeding, respect en verwennerij centraal staan. Maar ’s lands wijs, ’s lands eer, houdt hierbij de vergelijking op.
De meisjesdag, Hina Matsuri, dateert van voor de 14e eeuw en had tot doel om jonge meisjes liefde bij te brengen voor hun land, hun naasten, hun thuis, hun huis en de keizerlijke familie. Meisjesdag vindt plaats op 3 maart, de datum waarop de bloei van de kersenbomen op zijn hoogtepunt is.
Een aantal dagen van tevoren halen moeders en dochters de poppen, bestaande uit een set van vijftien stuks, tevoorschijn en plaatsen zij deze op een stellage die is bedekt met rode zijde, de zogenaamde Hina Dan.
Alle zijn verbeeldingen van belangrijke figuren. De poppen die de keizerlijke familie voorstellen komen bovenaan te staan. De overige hofdienaren krijgen op de lagere treden een plaatsje.

Tijdens de jongensdag, Tanono Sekka, of het Vlaggenfeest Festival, vindt plaats op 5 mei. Overal waar jonge jongens wonen worden kleurige vlaggen, die de vorm van een karper hebben, aan de gevels gehangen. De karpervis staat symbool voor voorspoed.
Binnenshuis worden poppen in stelling gebracht die kracht, heldenmoed en avontuur symboliseren. Krijgers, hoge militairen en worstelaars…. Elk jaar krijgt een jongen een nieuwe pop cadeau om hem te attenderen op het belang van en de liefde voor de Japanse Staat, de cavalerie en de Samurai.

Ongemerkt maar opvallend
Deze bijzondere poppen zijn nooit gemerkt. Misschien is de naam van de maker wel bewust weggelaten, omdat deze ondergeschikt is aan de belangrijke betekenis van de Hina Ningyo’s. Ook al kostte hem het wel een heel jaar om een dergelijke pop te maken.
Het mag ook duidelijk zijn dat het voor een verzamelaar bijzonder moeilijk is om aan echte – laat staan antieke – festivalpoppen te komen. Zij behoren immers tot het familiaire erfgoed. Er moet veel aan de hand zijn wil men hiervan afstand doen.

Afbeeldingsresultaat voor Japanese dollsichimatsu


Gemakkelijker is het om latere versies te bemachtigen van speelpoppen, die ichimatsu worden genoemd en kinderpoppen, de zogenaamde Yamato Ningyo. De Yamato Ningyo, dat stille afgezand betekent, stellen 6 of 7-jarige kinderen in ceremoniële gewaden voor. Oorspronkelijk waren deze bedoeld als geschenken van de keizerlijke familie aan belangrijke gasten. Maar later werden ze als vriendschapspoppen aan relaties in andere landen gegeven. In 1927 zijn meer dan 10.000 poppen naar Amerika gestuurd als teken van een goodwill uitwisseling. Deze poppen zijn gekleed naar regionale Japanse klederdrachten.

©Pers- en tekstbureau Heliant